Młodociani pracownicy

Informacje dla kandydatów do szkoły, uczniów, pracowników młodocianych oraz pracodawców dotyczące kształcenia uczniów będących młodocianymi pracownikami.

Klasa wielozawodowa umożliwia elastyczne dostosowywanie kształcenia do potrzeb pracodawców na współczesnym rynku pracy. To specyficzny rodzaj klasy, w której uczniowie uczą się wielu zawodów. Podstawą organizacji nauki zawodu w klasie wielozawodowej jest umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego podpisana pomiędzy pracodawcą a uczniem jako młodocianym pracownikiem. Zaletami systemu kształcenia w klasach wielozawodowych jest nauka zawodu w rzeczywistych warunkach pracy oraz nawiązanie współpracy z potencjalnym pracodawcą.

Kandydaci do szkół branżowych I st. z oddziałami wielozawodowymi, którzy chcą kształcić się w zakładach pracy podpisują indywidualnie z zakładem pracy umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu pracodawca zawiera z młodocianym w terminie przyjęć kandydatów do branżowych szkół I stopnia. Uczeń uzyskuje podwójny status prawny tj. ucznia branżowej szkoły I stopnia oraz staje się pracownikiem młodocianym w zakładzie pracy.

Pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia po spełnieniu warunków opisanych
w art. 122 Ustawy Prawo oświatowe.   Więcej na temat ww. dofinansowania można znaleźć na stronie:https://bip.radowomale.pl/dokumenty/5500

Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego

Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego powinna określać w szczególności:

• rodzaj przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie do wykonywanej pracy)
• czas trwania i miejsce odbywania przygotowania zawodowego,
• sposób dokształcania teoretycznego,
• wysokość wynagrodzenia.

Nauka zawodu trwa nie dłużej niż 36 miesięcy i ma na celu przygotowanie do pracy w charakterze wykwalifikowanego pracownika lub czeladnika.

Pracodawca o zawarciu umowy z pracownikiem młodocianym jest zobowiązany poinformować wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w zależności od miejsca zamieszkania osoby młodocianej.

Przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić:

• pracodawca,
• osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy,
• osoba zatrudniona u pracodawcy

pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu.

Pracodawca zatrudniający młodocianych w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu:

• kieruje ich na dokształcanie teoretyczne do branżowej szkoły I stopnia, albo
• kieruje ich na dokształcanie teoretyczne do centrum kształcenia zawodowego, albo
• organizuje dokształcanie teoretyczne we własnym zakresie.

Nauka zawodu, która trwa 3 lata składa się z dwóch integralnych, równolegle realizowanych części:

• praktycznej – zorganizowanej w zakładzie pracy, (1,2 lub 3  dni w tygodniu – zgodnie z ramowym planem nauczania),
• teoretycznej – realizowanej w branżowej szkole I stopnia i na turnusach dokształcających (po 4 tygodnie w każdym roku kształcenia).

Zawody, w których odbywa się nauka zawodu określają przepisy dotyczące klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.

Nauka zawodu u pracodawców będących rzemieślnikami może odbywać się także w zawodach odpowiadających danemu rodzajowi rzemiosła, nieujętych klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.

Kto to jest pracownik młodociany? 

Pracownikiem młodocianym w rozumieniu kodeksu pracy jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat.

Osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołę podstawową, niemająca 15 lat może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych, w roku kalendarzowym, w którym kończy 15 lat. Zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z taką osobą jest dopuszczalne w przypadku wyrażenia na to zgody przez przedstawiciela ustawowego (rodziców) lub opiekuna prawnego tej osoby oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Młodociany pracownik niemający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony przez pracodawcę tylko w celu przygotowania zawodowego.

Dokształcanie

Pracownik młodociany jest obowiązany dokształcać się do ukończenia 18 roku życia w zakresie szkoły ponadpodstawowej. Natomiast pracodawca obowiązany jest zwolnić młodocianego od pracy na czas potrzebny do wzięcia udziału w zajęciach szkoleniowych w związku z dokształcaniem się, np. na czas czterotygodniowych turnusów dokształcania teoretycznego.

Obowiązki pracownika młodocianego

Podstawowym obowiązkiem młodocianego jest sumienne i staranne wykonywanie obowiązków wynikających z zawartej umowy, a w szczególności należy:

• dążyć do osiągnięcia jak najlepszych wyników w nauce zawodu,
• wypełniać systematycznie obowiązek dokształcania teoretycznego,
• przestrzegać czasu i porządku pracy ustalonych przez pracodawcę,
• przestrzegać przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych,
• odnosić się z szacunkiem do przełożonego i przestrzegać zasad koleżeńskiej współpracy,
• przystąpić do egzaminu zawodowego lub do egzaminu czeladniczego.

Egzaminy

Uczniowie – pracownicy młodociani odbywający praktyczną naukę zawodu w zakładach pracy zdają egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie:

• w izbie rzemieślniczej jeżeli pracodawca jest rzemieślnikiem
• przed okręgową komisją egzaminacyjną, jeżeli pracodawca nie jest rzemieślnikiem

Pracodawca zatrudniający młodocianych:

• pokrywa koszty przeprowadzenia egzaminów w pierwszym wyznaczonym terminie,
• może pokryć koszty egzaminu poprawkowego.

Czas pracy pracownika młodocianego

Młodociany pracownik podlega wstępnym badaniom lekarskim przed przyjęciem do pracy oraz badaniom okresowym i kontrolnym podczas zatrudnienia.

Czas pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może przekraczać 6 godzin na dobę. Czas pracy młodocianego w wieku powyżej 16 lat nie może przekraczać 8 godzin na dobę, Do czasu zajęć młodocianego wlicza się czas nauki, w wymiarze wynikającym z obowiązkowego programu zajęć szkolnych. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca zobowiązany jest wprowadzić przerwę w pracy trwającą nieprzerwanie 30 minut.

Nie wolno zatrudniać młodocianych przy pracach wzbronionych, których wykaz ustala w drodze rozporządzenia Rada Ministrów.

Młodocianemu przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powinien obejmować niedzielę.

Przepracowane lata pracy praktycznej nauki zawodu u pracodawcy wliczą się do stażu pracy i emerytury.

Wynagrodzenie pracownika młodocianego w 2024 r.

Pracownicy młodociani otrzymują wynagrodzenie w zakładach pracy, w których uczą się zawodu obliczane jest w stosunku procentowym do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w poprzednim kwartale, obowiązującego od pierwszego dnia następnego miesiąca po ogłoszeniu przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Stosunek procentowy wynagrodzenia wynosi:

• w pierwszym roku nauki nie mniej niż            8%
• w drugim roku nauki nie mniej niż                   9%
• w trzecim roku nauki nie mniej niż                  10%

Urlop wypoczynkowy

Młodociany uzyskuje z upływem 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych. Jeżeli młodociany uczęszcza do szkoły należy mu go udzielić w okresie ferii szkolnych. Z upływem roku pracy młodociany uzyskuje prawo do urlopu w wymiarze 26 dni roboczych. Jednakże w roku kalendarzowym, w którym młodociany kończy 18 lat, przysługuje mu 20 dni roboczych urlopu, Pracodawca jest obowiązany na wniosek młodocianego udzielić mu w czasie ferii szkolnych i wakacji urlopu bezpłatnego w wymiarze nie przekraczającym łącznie z urlopem wypoczynkowym 2 miesięcy. Okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy.

Rozwiązanie umowy

Rozwiązanie za wypowiedzeniem umowy o pracę zawartej w celu przygotowania zawodowego dopuszczalne jest tylko w razie:

• niewypełniania przez młodocianego obowiązków wynikających z umowy o pracę lub obowiązku dokształcania się, pomimo stosowania wobec niego środków wychowawczych,
• ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy,
• reorganizacji zakładu pracy uniemożliwiającej kontynuowanie przygotowania zawodowego,
• stwierdzenia nieprzydatności młodocianego do pracy, w zakresie której odbywa przygotowanie zawodowe.

Jeżeli umowa o pracę została rozwiązana z innych powodów na wniosek pracodawcy nie przysługuje  mu dofinansowanie kosztów kształcenia.

W razie konieczności wypowiedzenia umowy o prace w celu przygotowania zawodowego pracodawca zawiadamia przedstawiciela ustawowego lub jego opiekuna oraz szkołę, a także izbę rzemieślniczą, jeżeli pracodawcą jest rzemieślnik.

W/w informacje opracowano na podstawie:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 marca 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie praktycznej nauki zawodu

Metadane - wyciąg z rejestru zmian